نقد و بررسی شعری از جناب محسن آریا

به نام خدا
درودها
مدیران گرامی
استادان و یاران جان
درود شاعرارجمند:گرانمایه محسن آریا
                
پیش ازهرچیز،تلاش شاعرراارج می نهم ومی دانم برای بهترشدن اثرش،آن را دربوته ی نقدگذاشته.
تنهابرخی از نکات را بررسی می کنم ومعتقدم این اثر،حرف های  بسیاری برای گفتن دارد.

                    ★★★

پس از چندی ،ازاین که سروده ای کم نقص و زیبا در برنامه ی نقد گروه می خوانم ومی بینم.جای بسی خوشبختی است.
پیداست شاعر کاربلداست و در کلاسیک تاحدودی زبردست و کارآمد.
شاعر نقشه ی راه داردو واندیشه ای پشت کلام و در زوایای پنهان این اثرخفته ! که بخشی از آن را بازگومی کنم!
سروده ای سرشاراز عنصرعاطفه و احساس است.
ارتباط عمودی ابیات خوب است و نسبتا منسجم.شعر دارای استخوان بندی است.
ولی
۱)قافیه ها در پاره ای چندان درخشان نیست مثل مدید،تکید،وعید.
وقافیه ی «تکید» که شاعرآورده ، بیرون ازشعرو به تنهایی درست است ودرزبان فارسی:بن ماضی/ماضی ساده سوم شخص مفرد است ازمصدر تکیدن،
تکیدن: رمیدن،دویدن،تاختن. اما در این شعر ازنظرمعنا جا وکاربردش درست نیست! «گل به شاخه تکید»! گرچه به نظرمی رسد شاعربانگاه انتقادی به کاربرده که پایین تر خواهم گفت.
۲(بخش هایی ازشعر،اززبان امروز،دوراست.مانندترکیب اضافی:
«عبوسِ شرع»
ومصرع«گذشت وروشنِ دل شدیکی جرقّه ی یاد»
۳)فضای شعردرپاره ای ازمصرع هاگنگ است ومقصودبه روشنی دریافت نمی شود:
رسیدبیت مجلل،غزل سُرای برس!
به من به اوج بلاغت!به شاعران سپید!

درهمان پیشانی شعرمشخص است که شاعر آگاهانه و رندانه از رسانه ی شعرکه هدف اصلی شاعراست(شاعری که تنها از گل وبلبل سخن بگوید،هنرچندانی ندارد) چنان که پیشتر و بارها گفته ام به خوبی بهره برده و انتقادمی کنداز بدیها و ناهنجاری ها و آن چه که ناشایست است می بیندمی رنجدو نمی تواندچشم فروبندد و آن را به زبان می آورد و دراین واکاوی می کوشد سره را از ناسره جداکند و به مخاطب/خواننده/شنونده بازشناساند.از این دیدگاه می توان این غزل را تعلیمی و انتقادی نامید.آتش درون شاعرشعله می کشدوغزلی به روی کاغذمی آید

بیت نخست:
جدال همیشگی و پایان ناپذیر و آشتی ناپذیرفلاسفه با متشرعین،صوفیان و...
و دراین میان «زهد ریایی» هنجارناپسندی که همیشه بوده و شاعران وارسته و آزاده دغدغه ی همیشگی شان «ریاستیزی»بوده:
«عبوس زهد به وجه خمار ننشیند
مرید خرقه دردی کشان خوش خویم»
حافظ

«آتش زهد ریا خرمن دین خواهد سوخت
حافظ این خرقه ی پشمینه بینداز و برو»
 
و درمصرع دوم بیت نخست:
تضادزیباو تعمدی عاشقی وعاقلانه» که شاعر با نشانه ی ایست نما !  توجه(تعجب)باطنز وانتقاد آن را مطرح می کند.جدال عشق وعقل،که از دیرباز بوده و همچنان خواهدبودوجمع اضداداست!

بیت سوم:
آیا کاربرد عدد «هزار» آن هم دوبار دراین بیت تصادفی است ؟ آیا فقط در معنای تأکید و نمادکثرت است؟ یا زیبایی؟ این ها همه هست اما مهم تراین است که شاعر تنهااز ضمیرشخصی یا خودش سخن نمی گویدبلکه از حافظه ی جمعی مان می گویدو اشاره ای انتقادی دارد(بیش از هزارسال از دین اسلام می گذرد!اما...)
«جنگ هفتادو دوملت همه را عذربنه
چون ندیدندحقیقت ره افسانه زدند»

همان گونه که در مصرع دوم :غروب جای صبح رامی گیرد. غروب آرزوهایمان!!! (صبحی که منتظرش بودیم و آمال و آرمان و آرزوهایمان بود اما...) آرمانشهری که ندیدیم و نیافتیم...
وتشبیه «اسب زمان» و سوار که شاعر می آفریند،تصویرزیبایی است.

بیت هشتم:
«سیاهه های سفید» ازیک سو پارادوکس زیبایی می سازد،دیگر کاربردفارسی سیاهه به جای واژه های غیرفارسی«لیست،فهرست»،خوب بودهرچندهدف شاعر مورد دوم نبوده! ازسوی دیگر«سیاهه ی اعمال» به ذهن می آیدو همه این تصویرسازی ها بر زیبایی وقوت  اثر می افزایدوآن را خیال انگیزتر می نمایاند.


شاعرگرامی، نهال اندیشه ات همواره سبزباد!☘

قطره ی کوچکی ازاقیانوس
بی کران ادبیات فارسی:
#میرمحمدی
چهارشنبه ۲۳ تیر ۱۳۹۵
گروه #فن_شعر


درود بزرگان فن شعر
بنده این اثر را پیشتر خوانده بودم
و شاه بیتش را

سوار اسب زمان از هزاره ها جستیم

به جای صبح غروبی هزارساله دمید
میدونم

واقعا در این بیت مخاطب با یک ابدیت رو به رو میشه,

همین که شاعر سعی بر خوب نوشتن دارند ستودنیست,

آرزوی سلامتی و سربلندی دارم برای همه

یا حق✋

#کاوه_مرسلی



درود دوستان جان
درود شاعر نازنین جناب آریا 

غزل زیبایی خواندم و در پایان هر بیت آفرینی نثار شاعر ارجمند نمودم..
اما آفرینها به غیر از دو سه بیت، بیشتر از مفاهیم بدیع و ماندگار در ذهن، به دلیل تسلط شاعر بود بر ساختار و چینش و استخدام کلمات و زیبایی ظاهری و گوش نوازی ابیات..
در بیت آغازین، به نظر میرسه آنچه شاعر در صدد بیانش است، محدودیت ها و ناروایی هایی باشه که مانع تبلور عشق و عاشقی شده..
گلایه از "شرع" ناپویا و دستورات خشک و قدیمی مطلق که راه رو بر هر گفت و گو و نو شدنی بسته و به بهانه ی عاقلی، عاشقی رو نکوهش کرده..
یادآور مضمین جدال عقل و عشق..
عاشقان راز گر احراز کنند
عاقلان ناخن حیرت بجوند
#جواد_نوربخش
 اگر بیت دوم رو ادامه ی همین گلایه در نظر بگیریم شاعر ارتباط خوبی برقرار کرده بین دوبیت و نهاد مصرع اول بیت دوم همچنان همان "شرع" است که عاشقان رو مایوس و فراری کرده..
در بیت سوم اما این روایت شکسته شده و ارتباط از بین رفته، این بیت به عنوان یک تک بیت خوب، قابلیت محفوظ ماندن در ذهن رو داره
و البته در ابیات چهار تا ما قبل آخر  نیز تقریبا خبر از نکته ی جدیدی نیست و توصیف های دیگری از همین عوارض پیش گفته است.
گرچه ابیات همچنان زیبا و استادانه سروده شدن و تاکید بر اصل مضمون با توصیفهای متنوع هم میتونه ارزشمند باشه اما قدری دچار یکنواختی در مفهوم شده..
بیت سوم از آخر، منجر به صدور حکمی شده برای حل این مشکلات..
"به بزم عشق رها کن بلند آوازت
به عزم معجزه رو کن سیاهه های سپید!"
به نظر میرسه این بیت وسط شکواییه اومده و اگر به عنوان مقطع استفاده میشد شعر از لحاظ رعایت ترتیب  "تحلیل درد و سپس ارایه ی طریق"، منسجم تر بود..
از بیت بعدی، چیزی دستگیرم نشد
هرچند -به زحمت -به ادامه ی همون نسخه پیچی ربطش دادم و تبلیغی فرض کردم بر پویایی عاشقی از طریق شاعری..
 بیت آخر هم زیبا بود
مخصوصا مصرع اولش رو دوست داشتم و در مصرع پایانی شاعر شکایات خودش رو جمع بندی کرده و از مقصران این اوضاع نابسامان به تنگ آمده و اوج بیزاری خودش رو با سوگندی اعلام کرده که نسبتا پایان خوبی بود.

از شاعری چنین قدرتمند و مسلط به ریزه کاری های ادبیات و فن شعر، انتظار سرودن آثار ماندگار با مضامین ارزشمند دیگری رو هم داریم.
برقرار باشید❤️


#فرشید_برزگر

درود بر دوستان.

به این غزل از دو منظر متن و فرامتن می پردازم.

متن:
غزلی ست شیوا، ظاهرا سخت اما روان، دارای سلامت زبانی، مطنطن (غزل قصیده)  با تشبیهات محکم و استخوان دار.

اما مهمترین مساله آفرینش،این اثر، فرامتن است  و حاشیه ها یی که در شعر نیست.
اینکه این اثر جزو چندمین تجربه شاعر است، اخرین اثرشون به حساب می یاد.
چرا میخواهد در بلاغت  به شاعران سپید برسد و منطورش از،شاعران سپید چیست؟

یعنی خود اثر به عنوان یک اثر کلاسیک اثری ارزشمند است اما وقتی به فرامتن ان نگاه میکنیم، و به  ظرف زمانی و مکانی می بریم، اثر با همه بلاغتش و مجلل بودنش، به روز نیست و با ادبیات امروزی همخوانی ندارد.

نگاه کنید به واژه های آغازین:
عبوس شرع...
دو واژه عربی ست
به شکل ترکیب اضافی ست
و من نفهمیدم این عبوس شرع کی و چه کاره ست و چرا مجال (معاذل امروزیش: فرصت، وقت، حوصله) گفت و شنید
 (معادل امروزی وش: گفت وگو،  حرف زدن و کوش دادن، گفتن و شنیدن)
ندارد.
در مصرع بعد، چه( معادل امروزیش،  چقدر)
و اینکه خیال عاشقی از سر (کی؟ من؟ عبوس شرع؟)  پریده است.
واینکه عبوس شرع فرصت  گفت و گو ( با اغماض معاشقه)  ندارد، خیال عاشقی میتواند عاقلانه از سر بپرد؟
 
بیت دوم
 ضمیر مرجع، ابهام دارد.
اما تصور کنیم  اشاره به همان عبوس شرع  دارد.
خب
بیاییم همسان پنداری کنیم
عبوس شرع یعنی مثلا گشت ارشاد
چه چیزی رو ندیده؟
فرا کردن مردم را.
از کجا؟ از دست چی و کی؟
چراییش البته معلوم است چون مثل طالبان،  خلق ( مردم، جوانان، دختر پسر ها)  ازو میترسند
بنابراین اینها را یعنی هر کس که عاشق میشود را

از قرارگاه وعید به شک کشانده است
از قرارگاع وعید به ترس کشانده است
از قرارگاه وعید به گریز کشانده است.

ببینید وقتی میشکافیمش، چیزی دستگیرمان نمیشود.
حال قرارگاه وعید رو هم بشکافیم به قرارگاه خاتم الانبیا نمیرسم.
به پارک ملت و ساعی و لاله و سرکوچه هم نمیرسیم.
مثلا دو نفر عاشق با هم قرار گذاشته اند اما از دست عبوس شرع نمیتوانند به  قرارگاه وعیدشان بروند. یا در قرارچاه وعیدشان در ترس و شک و آماده فرار هستند و کلا کوفتشان میشود.
ته تهش که میروی میبینی، به  مکان قرار گذاشتن عاشق و معشوق، قرارگاه وعید  گفته میشود.

نت یاری نمیکند

و نکته اخر فرامتن:

 ممکن است،این حرفهایم برای دوست، شاعرمان   تلخ باشد اما مجبورم عرض کنم  دوست عزیزمان  زبانش امروزی نیست.
به ادبیات رایج سخن نگفته است.
وقتی من با چنین اثاری روبه رو میشوم با خود میگویم شاعر بیشتر از زندگی وسبک زندگی، از کتابها ایده گرفته است. و یا اینکه اطلاعات پیشینش،  به اثر او سایه سنگین انداخته است.

#علی_گل_گلاب



سلام و ادبی یاران را و البته سلامی ویژه شاعر خوب لابل عالی این قبیله اعنی محسن خان آریا..

دست مریزاد رفیقِ شاعر!
 از تک شاعران حقیقی هستی رفیق!
دانم و واقفم که برای نقد گذاشته اند اما به دلیل وفور حبیبان خدایان، از بیش تر نوشتن عاجزم!
اکتفا می کنم به احسنتی از بن جان.

همین.


#امین_ماریف