نقد و بررسی شعری از جناب محسن نیک فطرت

شعری سپید با تصاویری از دهشتناکی هجوم ، ویرانی وتسخیر

تصاویری نه چندان جدید
اما موثر

گمان من این است سطر اول اشتباها در اول شعر آمده است و دست شاعر را رو میکند
شاید تلنگر میزند اما تصاویر خشن هستند و تلنگر چندان تاثیر گذار نیست

شعر با هجوم به میراثی از آسایش و امنیت (قلعه) شروع میشود
هنگام که فرومیریزد
قلب به قلب
آجر به آجر

تصویر زیباییست

پاراگراف دوم قوت اولی را ندارد

تصویرش سردستیست

بی قدرتی در صور خیال
و کمی هم نامتعارف
سرنوشت با بیرق باران مرغزارها را به زیر چرخ گرفتند
آیا سیلی حادث شده؟

تناظر سیل و اشک چشم

اما چراغارت؟؟

کمی نامتعارف است
شاید من نتوانستم غوطه بخورم

پاراگراف سوم هم مبهم است
قدیسکان معصوم آغوش؟؟؟
رسم سیاهچاله های گریزناپذیر؟؟؟
قلب بیگناه در اسب چوبی کودکی؟؟

کلا نگرفتم
ضمن آنکه اسب تروا مظهر نیرنگ است و قلب بیگناه چندان متعارف نیست

اما قسمت آخر، حرف شعر است

مرگ فراسوی آنچه بر ما گذشت نیست

خشونت سطور بالا در این مقطع ، کاریست
محکم و مباهله جو

انگار شاعر چشم در چشم از آنچه بر او گذشته میگوید

زبان شعر در خدمت کل شعر است
جز ابهام در چینش بعضی کلمات ، شعر مفهوم است
تعداد واژه ها خوب
زمان سطور درست است

زیاده جسارت است
فرهاد عزیز
و
شاعر نازنین

شاداشاد

A-O
#اولادی

...انه لشاعر مجنون(قرآن کریم)
سخنم را با یادآوری این آیه می آغازم.این یکی از تعاریفِ درست شعر و شاعری است، یعنی جنون و شاعری گویی در هم آمیخته است.شاعر زورِ چیزی را نمی زند، حتی دغدغه ای برای بشریت ندارد، مدام جنونِ شخصی اش را می نویسد و در این میانه آنهایی که به شدت شخصی هستند و نه از فیلترِ خرد که از صافیِ جنون گذشته اند نرم نرمک به دل و دِماغِ دیگری هم راه می یابند. در متنِ جنابِ نیک فطرت چیزی نیافتم که نظرم را جلب کند جز:
و قلبهای بیگناهی كه
در اسبهای چوبیِ كودكی
جا مانده بود

که به نظرم همین یک بند خودش به تنهایی شعر است و برای همین یک بند به ایشان تبریک می گویم.
با آرزوی سربلندی برای ایشان و همگان.

#مجتبا_مرادی

[In reply to Farhad azmoon]
به نام خدا
درودها
مدیران گرامی
استادان و یاران جان
درود مدیربرنامه :گرانمایه آزمون
درود شاعر: گرانمایه نیک فطرت

این سروده را می توان از زوایای گونا گون بررسی کرد.هرچند اشکالات زبانی،ساختاری و ویرایشی دارد(که کار و مطالعه ی ادبیات،دانش بسیارمی طلبد) به جرأت نمی توان گفت این سروده،سپید است.اما بایدبگویم، شاعر،ازاندیشه و قلمی نسبتا تأثیرگذارو هنرمندانه برخورداراست.واثری زیبا آفریده اثری سپیدگونه! که ردپای شعرکلاسیک درآن پیداست! (با گرایش به نیمایی )که بخشی از آن را نشان خواهم داد.
پیچیدگی وابهام در پاره ای از شعر+افزونی تشبیه هایا استعاره ها(که بیشتر ازویژگی های شعرکلاسیک است)کثرتاضافات وترکیب ها از قوت اثر کاسته.اگر شاعرتلاش کرده یک سپیدبگوید،بایدبگویم در سپیدِ امروز کاربرد اضافه باید مناسب باشدو نه بسیار.وکاربرد کثرت اضافات چندان مناسب نیست! حتی درشعر کلاسیک هم چنین است!
با اثری روبرو هستیم که یک روایت است. روایت یک ناکامی یا غمنامه(تراژدی)،عشق در گذرزمان،بیداد،بی مهری های روزگار و...

«قدیسکان معصوم»
قدیس: به معنی پاک و منزه است و برای اولیای دین مسیح به کارمی رود! قدیسکان : قدیس+ ک، که پسوند«ک» هم کوچک بودن هم معصوم بودن را در این جا نشان می دهد! بنابراین آوردن صفت«معصوم» جز افزودن بر بار تاکید،مجوز دیگری نداردو حشو است.

عنصرخیال و تصویرسازی زیبا می تواند از نکات برجسته ی این اثر باشد !آن چه در این اثر،از مواد اصلی خیال انگیزی است وبه تصویرسازی می انجامد به طور کلی(جدای از اشکالات!) عبارتند از:
مراعات نظیر،تشبیه ها و ترکیب های :«قدیس»با «مصلوب، «دیوار»،«قلعه ی پیوند»،«آجربه آجر» و«ارابه ی سرنوشت»،مرغزار دهکده ی چشم»،«بیرق باران»،گرچه می توانندکمک کنندتابرشعریت اثر بیفزاینداما در پاره ای می لنگند. شاعر، کمی اسیرو درگیر این فضاسازی است(اگر تصاویر بی منطق باشدهیچ کمکی نمی کند) و این تصاویرنیاز به ویرایش دارند.

عبارت «شکوه واریش» معمول وقشنگ نیست و نادرست است به جای آن «شکوهمندیش» بهتر!
این که شاعردر آغاز سروده اش می فرماید:
«مرگ هم باشکوه نبود» کاربرد «هم» در آغاز بدون این که اشتراک را نشان بدهدو وبدون جمع بندی از نظر دستورزبان فارسی نادرست است چون به موازاتش چیز دیگری باید باشد مثل:
«دیدارشدمیسروبوس وکنارهم
ازبخت شکردارم و از روزگار هم»
حافظ
یا
من هم تورا دوست دارم هم او را
و...
بهترین بخش شعرکه دوست داشتم:
«دیوارهای ...فرومی ریخت/قلب به قلب/آجربه آجر» آجربه آجر هم تصویر زیباست و آوار و ویرانی دیده می شود هم گویی شنیده می شود!
و «قلب به قلب»(بیان اوج درد و دردمندی)

دیگر این که بایست بگویم،مرگ نمی تونه باشکوه باشه! باشیوه ی مرگ وچگونگی مرگ کاری ندارم.زیرادرشعر «مرگ با عزت!»و چگونگی آن و چرایی آن !؟ نیامده! این اشکالات زبانی و دستوری در آثار بسیاری از شاعران(چه بسا نامدار) وجوددارد.
تا این جا،شعر جورچینی(پازل) است که همه ی تکه هادرکنار هم چیده نشده اما وقتی شعررا تا پایان می خوانیم می بینیم که آیا یک جهان بینی و اندیشه ای ژرف در ورای واژه ها وجوددارد؟ یک فلسفه! شک و تردید،ترس و مرگ و راز هستی و چگونگی آن !؟می تواندجالب باشدو خواننده را به تأمل وا می دارد.

ودر پایان شاعرگفته :
«مرگ
با تمامِ شکوه واریش
چندان هم با شکوه نبود
فراسوی چیزی
که بر ما گذشته بود»
باز هم مرگ! مرگ را که هنوز فرانرسیده (عمرشاعردراز باد!) باید بگوید: باشکوه نیست اما گفته «باشکوه نبود»با فعل زمان گذشته «نبود»پس مرگ کنایه و استعاره ای است در زندگی شاعر یا روایت رویا یا خواب و بخشی از خاطره ی شاعراست چون شاعر می گوید: فراسوی چیزی که بر ما گذشته بود» باز فعل(ماضی بعید) حال آن که به نظر می رسدباید می گفت: برما گذشت یا گذشته یا می گذرد اینها اشکالات زبانی و دستوری است که کم نیست و می گذرم...
پایان اثررا دوست داشتم. شاعرجمع بندی کرده و نتیجه گیری.شاید شاعر خواسته بگویداز مرگ نمی هراسد و گویی در زندگی بارها با آن روبرو شده:
«زندگی کردن من مردن تدریجی بود
آنچه جان کند تنم‚ عمر حسابش کردم»
فرخی یزدی

و یا:

«مرگ را دیده ام من
در دیداری غمناک
من مرگ را به دست سوده ام
من مرگ را زیسته ام
باآوازی غمناک
غمناک
و به عمری سخت دراز و سخت فرساینده آه !»...
احمدشاملو
★★★
به شوق آمدم نوشتم!وقت تنگ است و همین بس.

شاعرگرامی، نهال اندیشه ات همواره سبزباد!☘

قطره ی کوچکی ازاقیانوس
بی کران ادبیات فارسی:
#میرمحمدی
یکشنبه ۲۷ تیر ۱۳۹۵
گروه #فن_شعر